مویرگهای گلومرولی از نفوذپذیری خیلی بیشتری نسبت به مویرگهای سایر نقاط بدن برخوردار هستند. اپی‌تلیوم کپسول بومن پایکدار و شکافدار است این شکافها توسط غشای نازکی بسته شده‌اند. غشای گلومرولی از عبور آزاد مواد خنثی با قطر بیشتر از 8 نانومتر جلوگیری می‌کند. بنابراین غشای گلومرولی با وجود تراوایی بسیاری که دارد دارای تراوایی انتخابی است.


لوله پیچیده نزدیک :
لوله‌ای است پیچیده که بلافاصله پس از کپسول بومن قرار می‌گیرد. بخشی از یاخته‌های پوششی این لوله که به طرف حفره نفرون قرار دارد، دارای لبه برس مانند است این امر باعث افزایش سطح جذب آنها می‌شود. فرآیند انتقال در غشای این یاخته‌ها به مقدار قابل توجهی انجام می‌گیرد. بین یاخته‌های لوله پیچیده نزدیک اتصال محکمی وجود دارد. و این نوع اتصال باعث می‌شود که آب و محلولهای با وزن مولکولی کم بتوانند از فواصل یاخته‌ها به فضای برون یاخته راه یابند. اگر مقدار زیادی مایع به فضای برون یاخته‌ای راه یابد جذب خالص به مقدار کم انجام می‌شود.


بخش پایین رونده لوله هنله :
این قسمت دارای یاخته‌های نازک و میتوکندری اندک و با لبه سلولی فاقد حاشیه برس مانند است. و انتشار صورت می‌گیرد.
قسمت بالا رونده وضخیم لوله هنله :
این قسمت دارای میتوکندری زیاد و لبه برس مانند است در قسمت دهانه یاخته پوششی این قسمت پمپی وجود دارد که بطور فعال و همزمان یک یون سدیم و یک یون پتاسیم و دو یون کلر را از مجرا به درون یاخته منتقل می‌کند.
لوله پیچیده دور :
دارای دو بخش رقیق کننده و بخش انتهایی است. بخش رقیق کننده شبیه بخش ضخیم بالا‌رو لوله هنله است. اتصال بین یاخته‌ها از نوع اتصال محکم است و به هیچ وجه اجازه عبورآب و نمکها را از فواصل بین یاخته‌ها نمی‌دهند. انتهای لوله پیچیده دور به مجاری جمع کننده ختم می‌شود.
مجرای جمع کننده :
انتهای لوله پیچیده دور به مجاری جمع کننده ختم می‌شود و محتویات لوله ادراری به درون آنها می‌ریزد. بخش انتهایی لوله پیچیده دور و مجرای جمع کننده از نظر ساختار بافتی و عملکرد شبیه یکدیگرند. میتوکندری کم و پرزهای دهانه‌ای کم از ویژگیهای این یاخته‌هاست. مجاری جمع کننده پس از ورود به لگنچه‌های کلیوی بهم ملحق شده و از تعدادشان کاسته می‌شود.

 

 

جذب مجدد لوله‌ای :
لوله پیچیده نزدیک: از جمله موادی که توسط کلاف خونی پالایش شده بوسیله لوله پیچیده نزدیک جذب می‌شوند الکترولیتهایی مانند سدیم و پتاسیم ، کلرورها و بیکربناتهای یونها ، گلوکز ، اسیدهای آمینه و پروتئینهای کوچک و اسید اسکوربیک هستند.
لوله هنله: بخش پایین رونده لوله هنله تراوایی نسبتا زیادی نسبت به آب و تراوایی متوسطی نسبت به NaCl و اوره دارد. در غشای یاخته‌های پوششی بخش بالا رونده لوله هنله پمپی وجود دارد که به طریق هم انتقالی یک یون سدیم و یک یون پتاسیم و دو یون کلر را از مجرای نفرون به درون یاخته منتقل می‌کند.


لوله پیچیده دور: در غشای طرف مجرای این یاخته‌ها نیز پمپی وجود دارد که به طریق هم انتقالی باعث انتقال سدیم و پتاسیم و کلر به درون یاخته جذبی می‌شود.
بخش انتهایی لوله پیچیده دور و مجرای جمع کننده: این دو بخش از نظر عملکرد به هم شبیه بوده و نسبت به آب و اوره ناتراوا هستند مگر در حضور هورمونADH که آب ادرار رقیق به درون مایع بین یاخته‌ای غلیظ‌تر در بخش مرکزی کلیه جریان می‌یابد. دو بخش انتهای لوله پیچیده دور و مجرای جمع کننده نسبت به یون سدیم ناتراوا هستند.
 
مکانیسمهای تنظیم کننده کلیه :
کلیه می‌تواند به کمک مکانیسهای عصبی یا هورمونی یا ترکیبی از هر دو وظیفه خود را در حفظ ثبات محیط درونی انجام دهد.
کلیه این کار را به سه طریق انجام می‌دهد:
کنترل میزان پالایش گلومرولی
کنترل جذب مجدد لوله‌ای یون سدیم
کنترل نگهداری اسمزی آب

مثانه(Bladder) :
مثانه اندامی است که ادرار تولید شده در کلیه‌ها را جمع‌آوری می‌کنند و برای دفع به پیشابراه می‌فرستتد.
 مثانه یک اندام عضلانی توخالی قابل اتساع است که بر روی کف لگن قرار دارد. ادرار از راه حالب‌ها (میزنای) وارد مثانه می‌شود و از راه پیشابراه از مثانه خارج می‌شود.
    
در مردان کف مثانه در میان راست روده و محل اتصال دو استخوان عانه یا پوبیس در جلوی لگن (سمفیز پوبیس) قرا دارد. مثانه بالاتر از پروستات قرار دارد،‌ یک فضای خالی بنام حفره پشت مثانه (رترووزیکال) آن را راست‌روده جدا می‌کند.
 در زنان مثانه در زیر رحم و درجلوی واژن قرا دارد و حفره مثانه‌ای- رحمی آن را از رحم جدا می‌کند. مثانه در نوزادان وکودکان کم‌سن حتی هنگامی که خالی است بالاتر و درون شکم قرار می‌گیرد.
 "عضله دتروسور" لایه‌ای از دیواره مثانه را تشکیل می‌دهد و از فیبرهای عضلانی صاف ساخته شده است که به صورت نوارهای مارپیچی، افقی، و دایره‌ای قرار می‌گیرند. هنگامی که دیواره مثانه به علت وارد شدن ادرار کشیده می‌شود،‌ پیام عصبی حاصل به دستگاه عصبی پاراسمپاتیک (بخشی از دستگاه عصبی خودکار) باعث می‌شود که فرمان انقباض عضله دتروسور صادر شود .
 انقباض این عضله باعث خروج ادرار از پیشابراه می‌شود .
برای اینکه ادرار از مثانه خارج شود، باید دو دریچه یا اسفنکتر باز شوند، یکی اسفنکتر داخلی که تحت کنترل دستگاه عصبی خودمختار است، و دیگری اسفنکتر خارجی که به طور ارادی باز و بسته می‌شود. مشکلاتی که در عضلات این دریچه‌ها به وجود می‌آید ممکن است به بی‌اختیاری ادراری منجر شود.
اگر میزان ادرار به 100 درصد ظرفیت مثانه برسد، عضله ارادی مثانه حالت غیرارادی پیدا می‌کند و ادرار فورا به خارج سرریز می‌کند.
 مثانه معمولا 300 تا 350 میلی‌لیتر ادرار را در خون نگهداری می‌کند؛ مثانه یک فرد بزرگسال حداکثر تا 500 میلی‌لیتر می‌تواند ادرار را در خود نگهدارد که 15 برابر حجم خالی آن است .
برخی از متخصصان هم می‌گویند مثانه تا یک لیتر ادرار را می‌تواند در خود جای دهد، اما این میزان از فردی به فرد دیگر متفاوت است. هنگامی که ادرار تجمع پیدا می‌کند، چین‌های پوشش درونی آن صاف و دیواره مثانه با کشیده‌شدن آن نازک می‌شود، مثانه امکان پیدا می‌کند تا مقدار بیشتری ادرار را درون خود نگهدارد.

میل به ادرار کردن معمولا هنگامی شروع می‌شود که حجم ادرار آن به حدود 125 درصد حجم کاری مثانه برسد. در این مرحله در صورتی که فرد بخواهد می‌تواند به آسانی در مقابل میل به ادرار کردن مقاومت کند. با ادامه پر شدن مثانه، میل به ادرار کردن قوی‌تر می‌شود و نادیده‌گرفتن آن سخت‌تر می‌شود نهایتا مثانه تا حدی پر می‌شود که میل به ادرار کردن مقاومت ‌ناپذیر می‌شود، و فرد دیگر نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد.
پوشش داخلی مثانه از نوع "اپی‌تلیوم ترانزیشنال" است که ترشحات مخاطی تولید نمی‌کند.
ادامه دارد . . .

________________________________________
منابع : سایتها ، مقالات و پایان نامه های علمی ، پزشکی و پژوهشی
wikipedia.org
daneshnameh.ir
roshd.ir
karkabod.mihanblog.com
sahraei.cv.research.ac.ir
salamat66.persianblog.ir
emrc.tums.ac.ir
www.adinebook.co
www.salamatiran.com
www.tebyan.net
www.aftabir.com
www.pajoohe.com
www.siterooz.com
www.pezeshkan.org
www.mums.ac.ir
www.ijem.org.ir
www.sbmu.ac.ir
www.pezeshk.us
www.iran24h.com

رضا فراهانی ، وبلاگ لژیون علی خدامی